Wat de wetenschap zegt over Dankbaar zijn
WETENSCHAPSPAGINA — THEMA 1
Dankbaarheid
Waarom het kleine zien je leven verandert
De geur van koffie 's ochtends. Het licht dat anders valt dan gisteren. Iemand die je aankijkt en even echt aanwezig is. Vaak worden de kleine dingen waardevoller als je er even bij stilstaat.
De kans is groot dat je mooie dingen in het leven, de dingen die goed gaan, als normaal bent gaan ervaren. En het is logisch dat je dit doet. Dat doen we allemaal. Ons brein is namelijk niet gebouwd om het gewone te zien. Het is gebouwd om gevaar te spotten, problemen op te lossen en vooruit te kijken. Het mooie van nu verdwijnt daardoor in de ruis van alles wat nog moet, wat ongewenst is en wat opgelost moet worden.
Maar gelukkig is er iets wat dat verandert.
Na een heftige periode in mijn leven ging ik op zoek naar antwoorden. Ik vond ze in de positieve psychologie — en één onderwerp stak er met kop en schouders bovenuit. Keer op keer, in elk onderzoek dat ik las: dankbaarheid.
Ik besloot het zelf te proberen. Samen met mijn vrouw sprak ik elke avond aan tafel drie dingen uit waarvoor ik dankbaar was. De eerste avond vond ik het nog makkelijk. Ik keek om me heen en benoemde wat ik zag.
Maar al snel werd het ongemakkelijker. Mijn vrouw liet me er niet mee wegkomen. 'Waarom ben je dankbaar voor mij? Wat waardeer je vandaag specifiek?' Ik moest echt nadenken. Bewust zoeken naar het mooie. En dat was ik helemaal niet gewend.
We bleven ermee doorgaan. Elke avond een kort moment.
Na anderhalve week reed ik 's ochtends vroeg mijn vaste route naar het werk. Automatische piloot. Niets bijzonders. Tot de snelweg een flauwe bocht maakte en ik een prachtige zonsopgang door mijn voorruit zag.
Mijn mond viel open.
Maar wat me écht raakte was niet de zonsopgang. Het was de gedachte die erop volgde: een week geleden had ik dit niet eens opgemerkt. Nu kwam het binnen. Mijn brein was opmerkzamer aan het worden voor het goede. Door elke dag bewust te zoeken naar wat mooi en goed was, begon ik het vanzelf te zíen. Dankbaarheid oefenen verandert letterlijk hoe je kijkt.
Oefening baart kunst. Het werkte.
Wat de wetenschap zegt
Robert Emmons, professor aan de Universiteit van Californië en de meest toonaangevende onderzoeker op het gebied van dankbaarheid, deed jarenlang onderzoek naar wat er gebeurt als mensen structureel stilstaan bij wat goed gaat. De resultaten waren verbluffend helder — zelfs voor wetenschappelijke begrippen.
Mensen die wekelijks opschrijven waar ze dankbaar voor zijn, zijn na tien weken 25% gelukkiger dan mensen die dat niet doen. Ze slapen beter, bewegen meer en zijn vriendelijker voor de mensen om hen heen.
Het antwoord zit in je brein. Je hersenen beschikken over een filter — de reticulaire activerende formatie (RAS) — dat bepaalt wat je bewust opmerkt van alles wat er om je heen gebeurt. Dat filter is trainbaar. Wie regelmatig zoekt naar het goede, leert zijn brein om het goede te zien. Het gaat je meer opvallen.
Dankbaarheid opent je ogen voor wat al goed is. Het is een vaardigheid die je ontwikkelt.
Een belangrijke vaardigheid. Want Barbara Fredrickson, psycholoog aan de Universiteit van North Carolina, ontdekte iets cruciaals: voor elke negatieve ervaring heb je ongeveer drie positieve nodig om in balans te blijven, om gelukkig te zijn. Omdat het negatieve vaak veel aandacht vraagt, heb je het positieve proportioneel gezien meer nodig. Je kunt er vandaag mee beginnen. En de effecten zijn groter dan je vooraf zou verwachten.
Van de mensen die vooraf ernstig depressief scoorden en vijftien dagen lang drie goede dingen opschreven, ging 94% van ernstig depressief naar licht tot matig depressief.
Mensen die een dankbaarheidsdagboek bijhielden waren 25% gelukkiger, sliepen beter, hadden meer energie en waren optimistischer over de toekomst.
Bij mensen die actief met dankbaarheid bezig zijn troffen onderzoekers minder stresshormonen aan in hun bloed.
Kinderen die oefenden in dankbaarheid stonden positiever tegenover school en hun gezin.
Wat dit voor jou betekent
Het begint klein. Eén moment per dag waarop je even stilstaat bij wat er al is.
Dat kan ongemakkelijk voelen in het begin. Geforceerd, zelfs. Dat klopt. Je traint iets wat mogelijk jarenlang op de achtergrond heeft gestaan. Het vraagt herhaling, net zoals elke andere vaardigheid.
Maar na anderhalve week zie je een zonsopgang die er altijd al was. Het goede gaat je sneller opvallen. En dan wil je weten wat er gebeurt als je ermee doorgaat.
Schrijf elke dag drie dingen op waar je dankbaar voor bent. Gun het jezelf.
Als je daarbij een leidraad wilt — iets wat je helpt om er een dagelijks ritueel van te maken — dan is ons dankbaarheidsdagboek precies dat. Het geeft je structuur, ritme en dagelijkse inspiratie voor 60 weken. Met ruimte om te schrijven, maar ook met tips uit de positieve psychologie, verhalen en spreuken voor de momenten waarop het wat lastiger is.
Meer dan 20.000 mensen gingen je voor. Op bol.com waarderen ze het met een 4,8 uit 5. Omdat het werkt.
Inzichten uit de wetenschap per subthema
1.1 · Kleine momenten
Onderzoek toont aan dat mensen die dagelijks kleine positieve momenten bewust opmerken, na acht weken significant gelukkiger zijn dan mensen die wachten op grote geluksmomenten. Je geluk zit verstopt in wat je al hebt.
1.2 · Waardering voor mensen
Wie regelmatig uitspreekt wat hij waardeert in de mensen om hem heen, ervaart diepere en duurzamere relaties. Eén oprechte zin van dankbaarheid doet meer voor een relatie dan tien grote gebaren.
1.3 · Waarderen wat er al is
Robert Emmons, de belangrijkste dankbaarheidsonderzoeker ter wereld, ontdekte dat mensen die wekelijks opschrijven waar ze dankbaar voor zijn 25% gelukkiger zijn en zich fysiek gezonder voelen. Het begint met zien wat er al is.