Verlangen en motivatie aanwakkeren

Inzicht & Verhaal

Verlangen geeft richting. Ook als je niet weet waar het naartoe gaat.

Verlangen is een kompas. En een kompas werkt ook in het donker.

Na de dood van mijn ouders zijn Mariëlle en ik als nomaden de wereld in getrokken. Geen huis, geen verplichtingen, geen bestaande kaders. Alleen de vraag: wat wil ik nu?

En in die vraag, midden in het verdriet, vond ik iets terug wat ik bijna was vergeten. Verlangen. Het verlangen om te leven, om te ontdekken, om te genieten. Het was er altijd al. Het had alleen ruimte nodig.

Dat is wat verlangen doet als je het toelaat: het geeft richting. Als gevoel. Als een trekking naar iets, ook als je nog niet precies weet wat dat iets is.

Ik heb ook geleerd dat verlangen groeit naarmate je dieper gaat. Bij het schrijven van elk boek begon het als een idee. Het werd een drijfveer. En op een gegeven moment was het een vuur dat ik niet meer kon doven. Het liep altijd anders dan ik gepland had. En het werd altijd mooier dan ik vooraf gedacht had. Voor mij is schrijven een ontdekkingsreis vol verlangen.

Op Bali, op de Dag van de Stilte, voelde ik het ook. In de gedwongen stilte, zonder schermen of agenda, was er ineens alleen nog maar de vraag: wat wil ik? En het antwoord was er. Helder. Concreet. Levend. En ik begon te typen. Mijn bestseller begon daar.

Jouw verlangen is er ook. Het wacht op jouw aandacht.

Wat de wetenschap zegt

Psychologen Edward Deci en Richard Ryan legden de basis voor onze kennis over motivatie met hun Self-Determination Theory. Hun kernbevinding: motivatie vanuit eigen waarden en verlangen, intrinsieke motivatie, leidt tot duurzamer succes, meer welzijn en significant minder burn-out dan motivatie vanuit externe druk of verplichting. Wie doet wat hij écht wil, houdt het langer vol, presteert beter en geniet meer. Verlangen is geen luxe. Het is de meest efficiënte motor die er bestaat.

Het brein en verlangen

Neurowetenschapper Wolfram Schultz toonde aan dat het dopaminesysteem al reageert op de verwachting van iets goeds, niet pas op de beloning zelf. Verlangen voeden, de verwachting van iets goeds levend houden, is letterlijk het brein in beweging zetten. Dat betekent: wie zijn verlangen koestert en er aandacht aan geeft, activeert biologisch de motor voor actie. Barbara Fredrickson laat in haar broaden-and-build theorie zien dat verlangen als positieve emotie het blikveld verbreedt en cognitieve mogelijkheden opent die in neutrale of negatieve staat niet beschikbaar zijn.

Van verlangen naar actie

Psycholoog Peter Gollwitzer ontwikkelde implementatie-intenties: als-dan plannen die verlangen koppelen aan een concrete eerste stap. Zijn onderzoek laat zien dat het formuleren van een specifiek plan, als X, dan doe ik Y, de kans op daadwerkelijk handelen significant vergroot met een effect van d ≈ .65. Verlangen zonder eerste stap is een wens. Verlangen met een eerste stap is een besluit.

Wat dit voor jou betekent

Hoe je je verlangen terugvindt

Deci en Ryan laten zien dat intrinsieke motivatie groeit als je ruimte maakt voor de vraag wat je werkelijk wilt. Die vraag wordt vaak overstemd door wat moet.

Hier is wat werkt:

• Zet één keer per week alle verplichtingen opzij en stel jezelf de vraag: als er niets moest, wat zou ik dan willen doen? Schrijf het eerste op dat opkomt. Geen oordeel.

• Observeer waar je energie van krijgt en waar je energie van verliest. Die signalen zijn je verlangen dat probeert te spreken. Luister ernaar.

• Creëer stilte. Verlangen heeft ruimte nodig. In de drukte van alledag wordt het overstemd. Op Bali, in de gedwongen stilte, was er ineens alleen nog maar de vraag: wat wil ik?

Hoe je verlangen levend houdt

Schultz' onderzoek laat zien dat de verwachting van iets goeds het brein al in beweging zet. Je kunt die verwachting bewust voeden.

Probeer dit:

• Visualiseer 's ochtends één ding dat je die dag wilt bereiken of beleven. Stel het je voor. Hoe voelt het als het lukt? Die verwachting activeert de motor.

• Plan iets om naar uit te kijken. Groot of klein. Een gesprek, een wandeling, een begin van iets nieuws. Verlangen groeit als het ergens naartoe loopt.

• Omring je met mensen die doen wat jij ook wilt doen. Verlangen is besmettelijk. Wie naast iemand staat die zijn passie volgt, voelt het eigen verlangen groeien.

Hoe je verlangen omzet in actie

Gollwitzer's implementatie-intenties laten zien dat de overgang van verlangen naar handelen een klein maar cruciaal bruggetje vraagt: de eerste concrete stap.

Concreet:

• Formuleer voor één verlangen de eerste stap als een als-dan plan: als ik morgenochtend wakker word, dan doe ik X als eerste. Die specificiteit maakt het besluit concreet.

• Begin klein. Verlangen groeit naarmate je dieper gaat. Het begint als een idee en wordt een vuur als je het oppakt en er niet meer mee stopt.

• Jouw verlangen is er. Het wacht op jouw aandacht. Geef het die.

Als je wilt lezen over verlangen terugvinden, je passie volgen en leven vanuit wat je echt wilt, dan is Levenslust het boek dat daarbij past.

Inzichten uit de wetenschap per subthema