Loslaten van controle

Inzicht & Verhaal

Verlangens groeien als je ze volgt. Angsten krimpen als je ze loslaat.

Loslaten van controle is niet passief zijn. Het is kiezen voor iets anders.

Veel mensen ervaren loslaten als een grote uitdaging. En dat is het ook, als je aandacht naar het probleem, de zorgen, wat anderen denken gaat. Alles wat je aandacht geeft, groeit. Als je veel bezig bent met het probleem, groeit het probleem. Als je je aandacht verlegt naar wat je wel graag wil en wat misschien wel mogelijkheden biedt, dan groeit dat.

In de tijd dat ik net mijn passie voor positiviteit had ontdekt, ontstond er een nieuwe periode in mijn leven. Ik ging me meer en meer bezighouden met hetgeen me veel energie gaf. Ik was gefascineerd door de toepassing van nieuwe wetenschap in mijn eigen leven. Ik ging erover schrijven, over praten, over ontdekken met anderen.

En hoe meer ik er mee bezig was, hoe beter ik wist dat dit mijn pad was en mijn pad zou blijven. Ik ontdekte dat mijn verlangens groeiden. En dit was cruciaal toen ik mijn vaste baan op wilde zeggen. Mijn verlangens waren simpelweg groter, veel groter dan mijn angsten. En dan weet je wat je te doen staat en is het loslaten van controle geen issue.

Ik geloof niet dat wij mensen gemaakt zijn om te leven vanuit controle. Ik geloof in ontdekken, fouten maken, nieuwe ervaringen opdoen en leren. Dat is echt leven.

Je hoeft niet alles vast te houden. Soms is loslaten de krachtigste keuze die er is.

Wat de wetenschap zegt

Psycholoog Steven Hayes ontwikkelde de Acceptance and Commitment Therapy, ACT, vanuit een kernbevinding: het vechten tegen oncontroleerbare situaties kost enorme energie en levert niets op. Psychologische flexibiliteit, het vermogen om te handelen vanuit eigen waarden ook als omstandigheden moeilijk zijn, geeft significant meer welzijn dan controle proberen te bewaren. Loslaten in ACT is geen passiviteit. Het is het bewuste besluit om energie te richten op wat wél in je macht ligt.

Flow en overgave

Psycholoog Mihaly Csíkszentmihályi beschreef flow als de staat van grootste vreugde en betekenis, de toestand waarin je volledig opgaat in wat je doet. Een van de voorwaarden voor flow is een zekere overgave aan het moment: controle loslaten is de voorwaarde voor optimale aanwezigheid. Wie te strak vasthoudt aan hoe het moet gaan, blokkeert de stroom. Stephen Covey voegde daar de cirkel van invloed aan toe: energie richten op wat je kunt beïnvloeden in plaats van op alles eromheen is een van de meest effectieve strategieën voor welzijn en effectiviteit.

Loslaten en het brein

Neurowetenschapper Andrew Newberg onderzocht neurologische patronen bij ervaringen van overgave en loslaten. Zijn bevinding: spirituele ervaringen van overgave dempen het stressnetwerk van het brein en activeren het kalmerende systeem. Loslaten is niet alleen psychologisch bevrijdend. Het is neurologisch rustgevend. Het brein reageert positief op de verlichting van de controle-last.

Wat dit voor jou betekent

Hoe je onderscheid maakt tussen wat je kunt en niet kunt beïnvloeden

Covey's cirkel van invloed is een eenvoudig maar krachtig instrument. Wie zijn energie richt op wat hij wél kan beïnvloeden, ervaart direct meer effectiviteit en minder uitputting.

Hier is wat werkt:

• Schrijf een situatie op die je bezighoudt. Maak dan twee kolommen: wat kan ik hieraan beïnvloeden? En: wat kan ik niet veranderen? Richt je energie op de eerste kolom.

• Stel jezelf bij elk punt van zorg de vraag: heb ik hier invloed op? Als het antwoord nee is, geef je dan ook toestemming om het los te laten. Dat is geen opgeven. Dat is efficiënt leven.

• Verplaats je aandacht actief naar wat groeit als je er aandacht aan geeft: je verlangen, je passie, je waarden. Alles wat je aandacht geeft, groeit.

Hoe je psychologische flexibiliteit oefent

Hayes' ACT-benadering laat zien dat psychologische flexibiliteit groeit door oefening. Je kunt leren handelen vanuit waarden, ook als omstandigheden niet zijn zoals je wilt.

Probeer dit:

• Stel jezelf bij een moeilijke situatie de vraag: wat zijn mijn waarden hier? Hoe wil ik zijn, los van hoe de situatie uitpakt? Handel vanuit dat antwoord.

• Oefen met de zin: 'Dit is zo. Ik kan het accepteren en kiezen hoe ik ermee omga.' Die zin is de kern van psychologische flexibiliteit.

• Herinner jezelf: verlangens groeien als je ze volgt. Angsten krimpen als je ze loslaat en je aandacht ergens anders naartoe brengt.

Hoe je de ruimte van loslaten ervaart

Csíkszentmihályi en Newberg laten samen zien dat loslaten een toestand creëert waarin zowel flow als neurologische rust mogelijk worden. Die toestand is aanpasbaar.

Concreet:

• Zoek bewust activiteiten op waarbij je volledig opgaat in wat je doet. Sport, muziek, koken, schrijven. Dat zijn de plekken waar controle loslaat en flow binnenkomt.

• Oefen met stilte en overgave. Vijf minuten per dag niets doen, zonder telefoon. Het ongemak dat je dan voelt, is het controle-reflex. Laat het er zijn. Het trekt vanzelf weg.

• Je hoeft niet alles vast te houden. Soms is loslaten de krachtigste keuze die er is.

Als je wilt lezen over loslaten, vertrouwen en het ontdekken van je passie, dan is De Vibe het boek dat daarbij past.