Acceptatie openen

Inzicht & Verhaal

Niet alles hoeft opgelost om draaglijk te worden. Accepteren opent wat strijd sluit.

Wie leert omarmen wat er is, maakt ruimte voor wat betekenis heeft.

Mariëlle, mijn vrouw, en ik kwamen na een jarenlange zoektocht tot de conclusie dat wij geen kinderen konden krijgen. Het was een heftige periode. We waren er klaar mee om na ieder klein beetje hoop weer een klap in ons gezicht te krijgen.

Op een zonnige zaterdagochtend zat ik met mijn tante in de tuin. Er viel een stilte. Wat valt er op zo'n moment nog te zeggen?

Ik pakte mijn glas water en nam een flinke slok.

'Weet je, Mark', zei mijn tante. 'Eigenlijk heb je gewoon geluk gehad.'

Ik keek haar vragend aan.

'Doordat jullie geen kinderen kunnen krijgen, heb je veel meer tijd en gelegenheid om echt je passie veel groter te maken. Je hebt een prachtige boodschap aan de wereld te geven. En ik weet zeker dat heel veel mensen daar gelukkiger van worden. Dat is wat je te doen staat. Het is jouw roeping.'

De woorden kwamen diep binnen. In een paar zinnen voegde ze aan mijn verdriet een totaal ander perspectief toe. Ik liet haar woorden tot me doordringen. Mijn verdriet had een betekenis gekregen.

Dit magische moment zal ik nooit meer vergeten. Iedereen krijgt zijn uitdagingen in het leven. Het verschil zit in de betekenis die je er zelf aan geeft. Als ik zou vertellen over hoeveel pech ik heb gehad, zou dat leiden tot een klaagzang over wat mij is overkomen. Veel liever kies ik voor het perspectief van wat het me heeft gebracht.

Wat de wetenschap zegt

Psycholoog Steven Hayes ontwikkelde de Acceptance and Commitment Therapy vanuit een kernbevinding: het vechten tegen oncontroleerbare situaties kost enorme energie en levert niets op. Acceptatie van wat niet te veranderen is, gecombineerd met gerichte actie op wat wél in je macht ligt, geeft significant meer rust dan controle proberen te bewaren. Acceptatie in ACT is actief, niet passief. Het is het bewuste besluit om energie niet meer te steken in de strijd die je toch niet kunt winnen.

De vrijheid van houding

Viktor Frankl beschreef vanuit zijn ervaringen in concentratiekampen dat de laatste menselijke vrijheid de vrijheid van houding is. Wat je niet kunt veranderen, kun je leren dragen door te kiezen hoe je ermee omgaat. Dat is geen passief berusten. Het is de meest actieve, menselijke keuze die er is: de keuze voor betekenis, zelfs in extreme omstandigheden.

Stephen Covey maakte het onderscheid tussen de cirkel van invloed, wat je kunt beïnvloeden, en de cirkel van betrokkenheid, wat je bezig houdt maar niet kunt veranderen. Energie richten op wat je kunt beïnvloeden, en accepteren wat buiten die cirkel valt, is een van de meest effectieve strategieën voor welzijn. Acceptatie maakt energie vrij voor wat wél kan.

Wat dit voor jou betekent

Hoe je leert loslaten wat buiten je macht ligt

Hayes' ACT-aanpak helpt om het onderscheid te maken tussen wat je kunt beïnvloeden en wat je niet kunt veranderen. Die grens bewust kennen is al de helft van de weg.

Hier is wat werkt:

• Maak een twee-kolommen-lijst. Links: wat ik kan beïnvloeden. Rechts: wat ik niet kan veranderen. Kijk eerlijk. En vraag je dan af: hoeveel energie steek ik in de rechterkolom?

• Oefen met de zin: 'Dit is zo. Ik hoef het er niet mee eens te zijn, maar het is zo.' Die erkenning, los van instemming, is de eerste stap van echte acceptatie.

• Maak onderscheid tussen verzet en verdriet. Verzet kost energie en verandert niets. Verdriet hoort bij het leven en mag er zijn. Je kunt iets betreuren én accepteren tegelijk.

Hoe je de vrijheid van houding vindt

Frankl's inzicht is radicaal en bevrijdend: al het andere kan worden afgenomen, behalve de keuze hoe je ermee omgaat. Die keuze is altijd jouw.

Probeer dit:

• Stel de vraag: 'Wat wil ik dat dit over mij zegt?' Niet over de situatie, maar over wie jij bent te midden van de situatie. Die vraag verplaatst de focus van wat er is naar wie je kiest te zijn.

• Zoek de betekenis in wat er is. Niet als troostprijs, maar als echte vraag: wat brengt dit me? Wat heeft het me al gebracht? Die betekenis is niet gegeven. Je kiest haar.

• Denk aan iemand die je bewondert in hoe die omgaat met moeilijkheden. Wat doet die persoon? Welke houding kiezen ze? Laat dat voorbeeld je inspireren.

Hoe je de energie richt op wat wél kan

Covey's cirkel van invloed is een praktisch kompas. Wie zijn energie richt op wat hij kan beïnvloeden, komt in beweging. Wie zijn energie richt op wat hij niet kan veranderen, loopt leeg.

Concreet:

• Begin elke dag met de vraag: 'Wat kan ik vandaag beïnvloeden?' Klein of groot. Eén ding. En richt je energie daarheen.

• Als je merkt dat je in piekercirkels draait over iets wat je niet kunt veranderen, stel dan de vraag: 'Wat wél?' Dat ene woord verplaatst de aandacht.

• Geef het verlies de ruimte die het verdient. Acceptatie betekent niet dat je moet doen alsof het niet pijn doet. Het betekent dat je kiest om verder te leven, met alle pijn en al het moois tegelijk.

Als je wilt lezen over het vinden van betekenis in wat je niet kunt veranderen, dan is De Vibe het boek dat daarbij past.

Inzichten uit de wetenschap per subthema